Ontstaanswijze
Een aantal factoren is van belang bij het ontstaan van
spataderen:
-
Erfelijke
aanleg
Spataderen zijn vaak erfelijk. Door aangeboren zwakte van de
vaatwanden van de aderen kunnen spataderen ontstaan. Doordat
de mens rechtop staat komt onder invloed van de
zwaartekracht vooral veel druk te staan op de wanden van de
aderen in de (onder)benen. Normaal gesproken wordt de druk
van de ‘kolom’ bloed op de vaatwanden opgevangen door de
klepjes in de aderen. Wanneer de vaatwanden niet stevig
genoeg zijn kunnen de klepjes in de aders niet goed
functioneren en vermindert of verdwijnt de functie ervan.
-
Staan
Mensen
die (beroepshalve) veel moeten staan hebben een verhoogde
kans op het ontwikkelen van spataderen.
-
Geslacht
Vrouwen ontwikkelen vaker spataderen dan mannen.
-
Zwangerschap
Tijdens de zwangerschap kunnen om verschillende redenen
spataderen ontstaan:
-
De
veranderde hormoonspiegels kunnen tijdens de
zwangerschap de vaatwanden slapper maken
-
Door de groeiende baarmoeder kan de terugstroom van
bloed uit de benen naar het hart minder goed
plaatsvinden: er is in feite sprake van een soort
stuwing in de benen.
-
Tijdens de zwangerschap is de hoeveelheid circulerend
bloed bij de moeder groter.
-
De
kans op het ontwikkelen van thrombose is tijdens de
zwangerschap groter.
-
Thrombose
Bij
thrombose ontstaat een bloedstolsel in de aders (meestal in
de diepe aders). Dit kan vele oorzaken hebben.
Wanneer het stolsel is verdwenen zijn meestal ook de klepjes
verdwenen op de plek waar de thrombose zat. Omdat de klepjes
nu ontbreken ontstaat een hoge druk op de klepjes in de ader
onder dit punt. Deze klepjes kunnen hierdoor ook weer stuk
gaan. Langerzamerhand ontstaat een lang stuk ader dat geen
functionerende klepjes meer heeft. Doordat de druk kan
worden doorgegeven naar de oppervlakkig gelegen aders kunnen
deze ook gaan verwijden: er zijn spataders ontstaan. Deze
spataderen gaan meestal gepaard met andere afwijkingen aan
de huid de het gevolg zijn van een gestoorde bloedafvoer,
zoals donkere vlekken, eczeem en oedeem bij de enkels. Dit
kan het voorstadium zijn van een open been.
Standaard behandelingen tot
nu toe
Deze bestaan uit:
-
'dichtspuiten’
Door een soort ‘lijm’ in de spatader te spuiten en de ader
dan dicht te drukken, wordt de spatader afgesloten en
uiteindelijk door het lichaam zelf opgeruimd. In de praktijk
komen vooral de kleine en middelgrote spataderen hiervoor in
aanmerking. Na het inspuiten moet gedurende een bepaalde
periode (meestal 1-2 weken) een drukverband om het been
worden gedragen, eventueel gecombineerd met een elastische
kous.
Deze
therapie wordt
uitgevoerd door dermatologen en chirurgen.
-
‘strippen’
De grote
spataderen kunnen door de chirurg operatief verwijderd
worden. Meestal gebeurt dit door op twee of meer punten in
het verloop van de spatader het bloedvat bloot te leggen, er
een draad door te voeren, en de spatader binnenstebuiten uit
het been te trekken. De behandeling worden uitgevoerd onder
algehele anaesthesie of onder verdoving d.m.v. een ‘ruggeprik’.
Door deze
behandeling verdwijnen soms ook kleinere spataderen die
uitmondden in de grote spatader.
Na de
behandeling is het noodzakelijk gedurende enkele weken een
aangemeten elastische kous te dragen.
-
Laser
De
allerkleinste spataderen (takkebosvenen of besenreisen)
reageren niet altijd even goed op sclerocompressietherapie.
Sinds kort kunnen deze kleine spataderen goed worden
behandeld met laser. Vroeger konden lasers (en flitslampen)
te weinig energie opbouwen voor een succesvolle behandeling.
Sinds de zomer van 2004 is er echter in Nederland echter één
lasercentrum dat een
laser heeft opgesteld die krachtig genoeg is om
takkebosvenen te behandelen.
Doorbraak binnen de behandeling
Nieuw
binnen de Spatadertherapie is de therapie die ontwikkeld is door
Jom Lamers. Deze therapie levert momenteel zulke
goede resultaten op, dat deze momenteel wetenschappelijk
onderzocht wordt. Het lijkt een doorbraak te zijn in de
behandeling van spataderen.
Spataderen zijn abnormaal verwijde aderen, die hun elasticiteit
verloren hebben. Vooral op de benen zijn de kronkelende, blauwe
aderen ontsierend. De gebruikelijke remedie is het dragen van
steunkousen of het wegspuiten van oppervlakkige aderen. De
Vereniging van Spatadertherapeuten pleit echter voor een
preventieve behandeling van spataderen, gericht op het
zelfherstellend vermogen van het lichaam.
De Spatadertherapie is ontwikkeld door Jom Lamers. Hij ontdekte
tijdens het masseren van zwangere vrouwen dat ook de klachten
van spataderen verminderde. Hij bouwde de speciale
spatadermassage verder uit.
Spatadermassage tijdens de zwangerschap
De spatadertherapeuten richten zich voornamelijk op zwangere
vrouwen. Vrouwen die in verwachting zijn hebben circa twee liter
bloed extra. Het hormoon progesteron maakt de wand van de aderen
slapper en wijder, zodat ze gaan kronkelen om het toegenomen
bloedvolume te kunnen bevatten.
De uitgerekte aderen en haarvaten kunnen onder invloed van de
druk gaan uitzetten in de richting van de huid. Dan zie je de
spataderen verschijnen.
Door de slechtere doorstroming krijg je een zuurstoftekort in de
vaatwand, waardoor de conditie van de aderwand en de huid
verslechtert. Gevolg: pijn- en vermoeidheidsklachten.
De meeste artsen adviseren steunkousen, maar de Vereniging van
Spatadertherapeuten vindt dat de conditie van de huid nog verder
verslechtert als de elasticiteitsfunctie wordt overgenomen door
steunkousen.
Het doel van de Spatadertherapie is juist om de conditie van het
bloedvaten systeem en de huid zo optimaal mogelijk te houden. De
therapie wil het zelfherstellende vermogen van het lichaam
stimuleren. Dit wordt bereikt door het ondersteunen van de bloed
circulatie en het bevorderen van de huidcirculatie met behulp
van specifieke massage.
Behandeling
Vanaf de twintigste week van de zwangerschap komt de cliënt
iedere week voor een behandeling, welke circa een uur duurt. Het
is een vrij stevige massage van de benen en de liezen. Intensief
voor de therapeute maar ontspannend voor de cliënt. Met
manuele lymfedrainage
kun je al veel bereiken, maar dit gaat veel dieper. Hierdoor
blijft het adersysteem en de omringende weefsels in een betere
conditie. De huid blijft gezonder en steviger, zodat de
spataderen meer weerstand ondervinden en minder snel naar buiten
kunnen uitzetten. Tijdens de massage wordt er een neutrale
massageolie gebruikt, om de behandeling zo zuiver mogelijk te
houden.
De therapeut maakt gebruik van verschillende massagehandgrepen.
Het tempo van de massage wordt bepaald door de stroomsnelheid
van het bloed. De druk op het weefsel wordt langzaam opgebouwd
om de circulatie rustig op gang te brengen. De druk bedraagt bij
de eerste behandeling 60%, bij de tweede behandeling 80% en bij
de derde behandeling 100%.Bij de eerste massage wordt 60% druk
gegeven, de tweede keer 80% en pas bij de derde behandeling
100%. Na de bevalling volgen nog acht behandelingen in de
ontzwangeringsperiode.
-
Spataderen die tijdens de zwangerschap ontstaan en tijdig
worden behandeld trekken geheel of vrijwel geheel weg na de
bevalling.
-
Na
enkele behandelingen is er beduidend minder pijn. Moeheid in
de benen is niet of nauwelijks meer aanwezig.
-
Oude
spataderlocaties, bijvoorbeeld van een vorige zwangerschap,
worden over het algemeen lichter van kleur en geven minder
of geen pijnklachten. Soms trekken deze locaties ook weg.
-
Steunkousen worden niet gedragen.
Leefregels
De resultaten van de spatadermassage zijn heel bevredigend. In
vrijwel alle gevallen verdwijnen de pijn- en
vermoeidheidsklachten al na enkele behandelingen. Na de
bevalling nemen de huid en vaten hun normale vorm weer aan,
kunnen goed functioneren en de kans op blijvende spataderen is
verminderd. Het cosmetische effect is ook positief. Oude
spataderlocaties, van bijvoorbeeld een vorige zwangerschap,
worden in het algemeen lichter van kleur en geven minder
klachten.
De verantwoording voor een optimaal resultaat ligt ook bij de
cliënt. Tijdens het intakegesprek gaat de therapeut diep in op
de elementaire leefregels als het vermijden van hoge hakken,
alcohol, roken en veel staan.
Thuis kunnen enkele lichte oefeningen gedaan worden. Sommige
verzekeraars vergoeden de spatadertherapie. Dit is afhankelijk
van de verzekeraar en het gekozen (aanvullend) pakket.
Spataderen voor niet
zwangere
Van spataderen hoeft u geen last meer te hebben!
Inleiding
Spataderen. Vaak is een erfelijke aanleg de oorzaak van dit
probleem. Een staand beroep, stress en een verkeerde leefwijze
kunnen hiervoor aanleiding geven.
Behandeling
Het principe van de therapie is, het in goede conditie brengen
en of houden van de aderwand en huid. Hierdoor ontstaat een
betere doorstroming van het bloed en worden afvalstoffen en
vocht afgevoerd. Voor dit probleem is een spatadertherapie
ontwikkeld.
Deze therapie bestaat uit massage en het verstrekken van
leefregels. De duur van de behandeling is ongeveer een uur en
wordt als aangenaam ervaren.
Leefregels
De therapeut benadrukt tijden de intake dat de massage samen
gaat met het volgen van leefregels. Tijdens de eerste weken
wordt de veneuze pompoefening en/of zelfmassage aangeleerd. Het
toepassen van deze oefening en/of massage zijn van invloed op
het welslagen van de therapie.
Het doel
Pijnklachten, onrustige benen worden acceptabel. Door
bevordering van de bloedcirculatie, minder kans op trombose,
ontstekingen en open been. Moeheid in de benen is niet of
nauwelijks meer aanwezig.
Spataderlocaties, bijvoorbeeld van een vorige zwangerschap of
anders worden in het algemeen lichter van kleur en geven minder
pijnklachten.
Steunkousen hoven niet meer gedragen te worden.
Bijlage
Lijst van Well; Clinical
decision rule voor diepe veneuze trombose
( Physical Therapy 2004, 84(8): 729-735
|
Resultaten van
klinisch onderzoek |
Score |
|
|
|
|
Actieve vorm
van kanker (binnen 6 maanden na diagnose of verzachtende
zorg) |
1 |
|
|
|
|
Paralyse,
parese of recente gipsimmobilisatie van de onderste
extremiteit |
1 |
|
|
|
|
Recente
bedrust > 3 dagen of grote operatie maximaal 4 weken
geleden op het moment van toepassen van de clinical
decision rule. |
1 |
|
|
|
|
pijnklachten
in het verloop van het diepe veneuze systeemb |
1 |
|
|
|
|
Totale
zwelling van de onderste extremiteit |
1 |
|
|
|
|
Zwelling van
de kuit > 3 cm vergeleken met de symptoomvrije onderste
extremiteit c |
1 |
|
|
|
|
Pitting oedeem
( groter in de symptomatische onderste extremiteit |
1 |
|
|
|
|
Collaterale
superfisciale aderen zichtbaar (zijnde geen varices)
|
1 |
|
|
|
|
Alternatieve
diagnose is even waarschijnlijk (of de kans erop is
groter) dan die van diepe veneuze trombose d |
- 2 |
|
|
|
Score
interpretatie:
≤ 0 = waarschijnlijkheid
van 3% dat er sprake is van diepe veneuze trombose in de
onderste extremiteit (PDVT) ( 95 %CI = 1.7-5.9 %).
1 of 2 = waarschijnlijkheid van 17 % dat er sprake is van PDVT
(95 % CI = 12-23%).
≥ 3 = waarschijnlijkheid van 75 % dat er sprake is van PDVT (
95%CI = 63-84%)
b gevoeligheid in het verloop van het diepe veneuze
stelsel vastgesteld door stevige palpatie in het centrum van de
dorsale zijde van de kuit, de knieholte en het gebied van de
vena femoralis aan de voorzijde van de dij en lies.
c gemeten 10 cm onder het tuberositas tibae
d meeste voorkomende alternatieve diagnoses zijn
cellulitis, kuitkramp, postoperatieve zwelling